autoDNA sprawdza
Smog a samochody

Smog a samochody, czyli jak ograniczyć powstawanie spalin samochodowych?

Dodano 29 czerwca 2021 przez

Samochody stanowią główne źródło zanieczyszczenia powietrza. Flota dużej i aktywnej grupy pojazdów napędzanych tradycyjnym paliwem (motorowery, samochody osobowe i ciężarowe) przyczyniają się do powstawania smogu. Czy można w praktyczny sposób ograniczyć spaliny samochodowe i częstość występowania smogu w Polsce?

 

Co to jest smog?

Emisje z wydechów pojazdów spalinowych zawierają m.in. tlenek węgla, węglowodory i tlenki azotu, które są uwalniane do atmosfery w znacznych ilościach. Źródła zanieczyszczeń obejmują emisje nie tylko z samochodów i innych pojazdów drogowych, ale także ze środków transportu (samoloty, statki i pociągi), przemysłu, a nawet małych przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, w których stosowane jest np. spalanie węgla.

Uwalniany do atmosfery dym i cząsteczki pyłu stają się składnikami smogu, czyli gęstej, ciężkiej mgły. Z tego powodu najbardziej zaludnione obszary miejskie to te, które są najbardziej zanieczyszczone i mają najgorszą jakość powietrza.

Smog powstaje najczęściej w warunkach bezwietrznych, gdy do atmosfery przedostają się szkodliwe związki chemiczne: tlenki siarki i tlenki azotu, substancje stałe, takie jak pyły zawieszone, a także rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.

Ze względu na miejsce i różne warunki powstawania wyróżnia się dwa rodzaje smogu:

  • smog londyński – do jego powstawania dochodzi zwykle w sezonie grzewczym (na przełomie października do marca). W jego skład wchodzą również tlenki siarki (IV), tlenki azotu, tlenki węgla, sadza oraz trudno opadające pyły.
  • smog typu Los Angeles (tzw. smog fotochemiczny) – pojawia się w miesiącach letnich, a w jego skład wchodzą przede wszystkim gazy: tlenki węgla, tlenki azotu i węglowodory. Najczęściej obserwuje się go w bardzo zatłoczonych i zurbanizowanych miastach np. w Warszawie lub w Krakowie.

Zanieczyszczenie powietrza z pojazdów i smog mają szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka. Badania epidemiologiczne porównujące obszary miejskie (wysoki poziom skażenia) i wiejskie (niski poziom skażenia) pokazują, że wzrost zachorowań na choroby układu oddechowego i inne zaburzenia jest związany właśnie ze złą jakością powietrza w Polsce i powoduje smog.

 

Jakie zagrożenia wywołuje smog?

Skutki zanieczyszczenia powietrza i smogu różnią się w zależności od człowieka. Zdrowa osoba dorosła, która jest narażona na nie przez krótki czas lub w małych dawkach, może nie mieć długotrwałych problemów. W dłuższej perspektywie może narzekać na podrażnienie dróg oddechowych lub trudności w oddychaniu np. podczas ćwiczeń, lub aktywności na świeżym powietrzu. Inaczej jest w przypadku osób z chorobami serca lub układu oddechowego.

W przypadku tych osób nawet niewielka dawka lub krótka ekspozycja na szkodliwe pyły może pogorszyć objawy. Dłuższa ekspozycja lub wyższa dawka mogą prowadzić do poważnej choroby. Podczas życia w strefach złej jakości powietrza nasze zdrowie cierpi, układ oddechowy nie domaga, a cały organizm powoli się osłabia. Skutkiem tego mogą być:

  • alergia
  • podrażnienia oczu, nosa i gardła
  • astma i duszność
  • znużenie i zmęczenie
  • podatność na infekcje / osłabienie odporności
  • niewydolność oddechowa i krążeniowa
  • choroba serca i płuc
  • nowotwór.

W długotrwałej perspektywie zmiany te mogą być nieodwracalne i prowadzić nawet do śmierci, bo nic nie dzieje się bez przyczyny. Dzieci i osoby starsze są bardziej narażone na zanieczyszczenie powietrza niż inni. Mogą odczuwać poważne skutki nawet przy niższych poziomach zanieczyszczenia.

 

Wpływ spalin samochodowych na środowisko i smog

Zanieczyszczenia powietrza powstałe w wyniku spalania przyczyniają się do tworzenia smogu i złej jakości powietrza, co ma negatywny wpływ na nasze zdrowie i dobrobyt wszystkich obywateli oraz całego ekosystemu. Obecnie samochody osobowe oraz inne pojazdy spalinowe są jedną z głównych przyczyn zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Według danych NIK sytuacja jest szczególnie zła pod względem zanieczyszczenia pyłami zawieszonymi PM 10 i PM 2,5 oraz najbardziej toksycznymi dla zdrowia związkami tj. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, tlenki azotu i węgla. Za 60,7% wszystkich emisji CO2 z transportu drogowego w Europie odpowiadają auta osobowe. Taki stan skutkuje degradacją środowiska. Dwutlenek węgla bezpośrednio wpływa na powstawanie efektu cieplarnianego, topnienie lodowców, podtopienia, a także i suszę. Ekosystemy są niszczone przez opady kwaśnych deszczy, cierpią też zwierzęta.

Sytuację tę mają poprawić regularnie aktualizowane europejskie normy emisji spalin. Aktualnie trwają prace nad EURO 7. Nowe samochody mogłyby w przyszłości emitować jedynie 30 mg NOx na km, w drugim scenariuszu – nawet tylko 10 mg/km. Obecne ograniczenia to 60 mg/km dla silników benzynowych oraz 80 mg/km dla silników diesla. Wysyłanie tlenku węgla (CO) do atmosfery miałoby zostać zredukowane ponad trzykrotnie: z 1000 mg do 300 mg.

 

Skład spalin samochodowych

Spaliny są substancjami odpadowymi znajdującymi się w silniku. Ich emisje są główną przyczyną przekroczenia dopuszczalnych stężeń substancji toksycznych i kancerogennych w atmosferze dużych miast oraz powodują smog. Ilość zanieczyszczeń emitowanych do powietrza przez pojazdy jest zdeterminowana masową emisją gazów oraz składem spalin.

Należy zwrócić uwagę na główne produkty spalania paliw oraz ich wpływ na człowieka i środowisko. Według analizy stworzonej dla Inter Cars są to:

  • tlenek węgla – toksyczny wpływ na ludzi i zwierzęta
  • tlenki siarki – podrażnienie układu oddechowego, kwaśne deszcze, zniszczenie katalizatorów
  • tlenek azotu – podrażnienie układu oddechowego, powstawanie kwaśnych deszczy, smog, udział w niszczeniu warstwy ozonowej
  • węglowodory  – działanie rakotwórcze, udział w powstawaniu efektu cieplarnianego, smog
  • aldehydy – działanie drażniące na organizmy, smog
  • związki ołowiu i innych metali – toksyczny wpływ na florę i faunę, naruszenie równowagi mikroelementów w wodzie i glebie
  • pył i sadza – działanie rakotwórcze, kwaśne deszcze. Często smog powstaje właśnie z pyłu zawieszonego w powietrzu.

Obojętnym dla człowieka składnikiem spalin pozostaje azot, tlen i dwutlenek węgla. Jednak ten ostatni występuje w nadmiarze i jest szkodliwy dla środowiska. Powoduje efekt cieplarniany, a w konsekwencji zmianę klimatu i kataklizmy oraz smog.

 

Jak można się uchronić przed smogiem ze spalin?

Aby uchronić się przed smogiem i skutkami wdychania szkodliwych substancji związanych z zanieczyszczeniem powietrza, warto zastosować pewne rozwiązania techniczne. Likwidują one przyczyny występowania zanieczyszczeń powietrza i osłabiają różne rodzaje smogu. Mogą to być:

  • optymalizacja procesu spalania paliw (stosowanie dodatków)
  • rozwój paliw o obniżonej zawartości siarki i metali
  • zmniejszenie zawartości popiołu, siarki i węglowodorów aromatycznych w paliwach
  • katalityczna redukcja tlenków azotu w produktach spalania, stosowanie filtrów DPF (filtr cząstek stałych)
  • korzystanie z samochodów elektrycznych i hybrydowych.

Oczywiście, jeśli smog wisi nad Twoim miastem i po prostu chcesz chronić siebie lub swoje dzieci przed potencjalnymi skutkami zdrowotnymi, zwyczajnie ogranicz przebywanie poza domem, szczególnie w południe i w godzinach największego natężenia ruchu. Unikaj też niepotrzebnych przejazdów samochodem w miastach, nie zwiększaj obrotów ani nie zostawiaj włączonego silnika przez długi czas poza domem w zimne dni lub gdy stoisz w korku. Dzięki temu przyczynisz się do ochrony środowiska i nie zwiększysz zanieczyszczeń powietrza.

 

Strefy czystego transportu w Polsce

Wzrost zanieczyszczeń powietrza i smogu w Polsce skłonił rząd do przygotowania projektu, który wprowadzi obowiązkowo tzw. strefy czystego transportu. Przyczyny podjęcia takiej decyzji wynikają głównie z apelu mieszkańców dużych miast oraz z ustawy o elektromobilności i ich obaw o wpływ szkodliwych substancji na człowieka i środowisko.

Strefa czystego transportu ma chronić od smogu i powstać wszędzie tam, gdzie Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdzi, że pyły zawieszone i inne substancje przekroczyły dopuszczalny poziomu stężenia, który odpowiada za smog. W wyniku takich ustaleń dana gmina będzie musiała utworzyć taką strefę wolną od smogu w ciągu maksymalnie 12 miesięcy od przeprowadzenia pomiaru. Za darmo będą mogli do niej wjechać kierowcy samochodów elektrycznych, zasilanych wodorem oraz napędzanych gazem ziemnym ze specjalną naklejką wydaną na stacji kontroli pojazdów.

Za opłatą, która ma wynieść maksymalnie 2,5 zł za godzinę, będą mogły wjeżdżać do niej samochody z silnikami spalinowymi, ale to też zależy od normy emisji spalin, która ma chronić od smogu:

  • Euro 4 – tylko do 2024 r.
  • Euro 5 – najdalej do 2030 r.
  • Euro 6 – do 2035 r.

Mieszkańcy lub pracownicy miast z takimi strefami będą mogli też wykupić miesięczny abonament na wjazd, który ma kosztować 500 zł.

 

Samochody elektryczne a smog

Nadzieją na to, że smog zniknie z polskich miast, są samochody elektryczne. Ich promowanie ma na celu zwiększenie świadomości o istnieniu śladu węglowego i jego zmniejszenie poprzez wyeliminowanie emisji szkodliwych gazów podczas jazdy. Pojazdy w pełni elektryczne nie emitują podczas swojej eksploatacji żadnych zanieczyszczeń powietrza, więc jeśli naprawdę zależy Ci na środowisku naturalnym, warto wziąć takie rozwiązanie pod uwagę. Zresztą sam komfort wjazdu do każdego miejsca w mieście, a nawet i bezpłatnego parkowania jest bardzo zachęcający.

Summary
Smog a samochody
Article Name
Smog a samochody
Description
Samochody stanowią główne źródło zanieczyszczenia powietrza. Flota dużej grupy pojazdów napędzanych tradycyjnym paliwem przyczyniają się do powstawania smogu.
Author
Publisher Name
autoDNA
Publisher Logo
Ilość komentarzy: 0

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *