autoDNA radzi
zadatek a zaliczka

Zadatek a zaliczka – czym się różnią?

6 maja 2022

Zadatek a zaliczka nie są równoznaczne – w skrajnym przypadku możemy stracić niemałą kwotę. Zakup samochodu dla każdego z nas jest wydarzeniem istotnym w życiu, chociażby ze względu na samą właśnie kwotę pojazdu.

 

Kupując nowe auto, w salonie przynajmniej teoretycznie nie musimy obawiać się żadnych nieprzewidzianych, nieuczciwych poczynań ze strony dealera – zawsze w spornej sprawie możemy zwrócić się o pomoc do importera, który w trosce o dobre imię marki szybko wyjaśni sprawę. W przypadku aut używanych warto przed zakupem znać swoje prawa, oraz podstawowe pojęcia z którymi możemy się zetknąć finalizując transakcję. Pamiętaj jednak by sprawdzić auto przed zakupem. Możesz to zrobić w autoDNA – będzie Ci potrzebny jedynie numer VIN pojazdu W niektórych przypadkach przystępujemy do podpisania umowy przedwstępnej wpłacając sprzedawcy zadatek lub zaliczkę – będących zabezpieczeniem umowy. Zadaniem umowy przedwstępnej jest zabezpieczenie interesów każdej ze stron umowy.

 

Co to jest zadatek?

Zarówno zadatek jak i zaliczka od dekad funkcjonują w języku potocznym, w przybliżeniu sprowadzając się do jednej funkcji – wniesienia wstępnej opłaty w celu rezerwacji określonego przedmiotu lub usługi. W tym miejscu niestety wiedza większości z nas się kończy, a zaczynają się istotne różnice między tymi dwoma pojęciami. Definicję zadatku wyczerpuje kodeks cywilny.

Podstawowym celem zadatku jest wywieranie presji na obie strony by dopełniły warunków umowy – w momencie niewykonania przewiduje jasno konsekwencje finansowe jakie poniosą obie strony. Podążając za art. 394 kodeksu cywilnego. Oczywiście musimy pamiętać o tym, aby sprzedający pokwitował otrzymany zadatek, co ułatwi ewentualne zakończenie spornej sytuacji w przyszłości. Na wpłacenie zadatku warto zdecydować się tylko wówczas, jeśli jesteśmy całkowicie pewni że chcemy dany pojazd kupić – forma zadatku jest bardzo ryzykownym sposobem dokonywania rezerwacji na określony czas.

Zgodnie z kodeksem cywilnym kwotę zadatku ustalają między sobą kupujący i sprzedający. Zazwyczaj jego wielkość oscyluje wokół 10% ogólnej ustalonej ceny. Jeśli umowa zostanie wykonana zgodnie ze wszelkimi ustaleniami zawartymi w umowie, kwota wpłacona tytułem zadatku zaliczona zostaje do całej kwoty ustalonej – wówczas kupujący dopłaca brakującą sumę pieniędzy, po czym bez przeszkód odbiera przedmiot transakcji.

Sytuacja komplikuje się gdy jedna ze stron umowy postanawia z pewnych powodów odstąpić od jej realizacji, rezygnując z zakupu pojazdu. Instytucja zadatku opisana w kodeksie cywilnym, daje ona każdej ze stron umowy możliwość odstąpienia od niej, jeśli drugiej stronie nie uda się dotrzymać ustalonego terminu dostarczenia produktu lub usługi. Co istotniejsze, zarówno sprzedający jak i kupujący mogą tak postąpić bez wyznaczenia terminu dodatkowego, dając tym samym czas do wykonania umowy – następnie umowa zostanie rozwiązana z całą mocą konsekwencji dla strony, która nie wywiązała się z jej postanowień, wyjątkiem są sytuacje wynikłe z powodu okoliczności niezależnych o których za chwilę. Do zawarcia umowy przyrzeczonej dochodzi dla ochrony interesów uczestników transakcji.

 

Co jest przedmiotem i jaka jest wysokość zadatku?

Strony umowy przed jej ostatecznym podpisaniem muszą uzgodnić między sobą szereg szczegółów dotyczących ogólnej ceny jej wykonania, granicznych terminów czy oczywiście przedmiotu zadatku i jego wysokości. Wręczenie zadatku musi być oczywiście pisemnie potwierdzone. Ze względu na łatwość dokonywania późniejszych rozliczeń, bądź dochodzenia ewentualnych roszczeń, przyjęło się że przedmiotem zadatku jest określona suma pieniędzy. W przypadku wykonania umowy zgodnie z ustaleniami, bez uwag klienta wpłacona suma zaliczona zostaje na poczet świadczenia strony. Tym samym, finalna wysokość należnej kwoty usługi, produktu jest pomniejszana o wpłacony zadatek. Co do zasady, przedmiotem zadatku mogą być również inne przedmioty lub usługi co do których strony umowy zgodzą się – jednakże w tym przypadku nie będzie możliwości uzyskania ewentualnego zwrotu zadatku w podwójnej wysokości jeśli dojdzie do rozwiązania umowy z winy sprzedawcy – taka ewentualność jest tylko w przypadku zadatku w postaci pieniężnej.

Stosowny w przypadku spraw cywilnych kodeks nie przewiduje rzędu wielkości jaki ma przedstawiać wpłacona kwota zadatku. Nie narzuca żadnych widełek. Wszystkie szczegóły strony ustalają na łamach zawartej umowy, uznając je tym samym za wiążące. Przyjmuje się, że wielkość zadatku wpłacanego przy zawarciu umowy nie przekracza około 30% wartości całej transakcji. Oczywiście dopuszczalne jest wpłacenie większej kwoty przed wykonaniem umowy w formie zadatku – tą kwestię strony ustalają wyłącznie we własnym zakresie.

 

Kiedy można zatrzymać zadatek?

Największe różnice pomiędzy zadatkiem a zaliczką wychodzą na światło dzienne w momencie niewykonania umowy przez jedną ze stron. W przypadku odstąpienia od umowy przez klienta druga strona może otrzymany zadatek zachować całkowicie zgodnie z przepisami. Zgodnie z wykładnią kodeksu cywilnego, wpłacony zadatek na poczet wynagrodzenia pełni rolę jednocześnie jednorazowego odszkodowania dla sprzedającego. Sprzedawca – wierzyciel nie może już wnioskować o uzyskanie dodatkowych środków tytułem rekompensaty za poniesione straty, oraz nie musi udokumentować wysokości jakiejkolwiek straty. Jest to zmiana w zasadach ogólnych wprowadzona w kodeksie cywilnym – art. 394. Tutaj jednak rozwiązanie umowy musi nastąpić wyłącznie z winy klienta, bez czynników zewnętrznych o których później. W przeciwnym razie zadatek należy zwrócić.

 

Zwrot zadatku

Wykonanie umowy zgodnie z ustaleniami jak wiemy kończy współpracę stron bez sporów i wyjaśnień i ustalania dodatkowego terminu jej realizacji (co jest tylko dobrą wolą jednej ze stron). W przypadku gdy to sprzedawca nie wywiąże się z warunków jakie określa umowa przedwstępna, druga strona może rozwiązać umowę. Co więcej, zadatek w tej sytuacji podlega zwrotowi w podwójnej wysokości. Dzieje się tak gdy np. zadatkowany przez nas samochód sprzedawca sprzedał komuś innemu, wbrew ustaleniom – spoczywa na nim określony w kodeksie cywilnym obowiązek zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.

Występują jednak pewne uwarunkowania, w których zasada zwrotu dwukrotności zadatku nie funkcjonuje. Przepisy mówią jasno o sytuacjach niezależnych:

  • niewykonanie umowy z powodów za które strony nie ponoszą odpowiedzialności (pandemia czy klęski żywiołowe)
  • niewykonanie umowy z powodów za które każda ze stron ponosi odpowiedzialność

W takiej sytuacji zaliczka podlega zwrotowi w pełnej wysokości. Klient nie ma prawa żądać sumy dwukrotnie wyższej.

 

Co to jest zaliczka?

W przypadku równie popularnej zaliczki w kodeksie cywilnym nie znajdziemy tak przejrzystego wyjaśnienia jak miało to miejsce z zadatkiem. Tutaj pomocne są przepisy o świadczeniach wzajemnych zawarte w art. 488 kodeksu cywilnego. Świadczenia wzajemne powinny być wypełnione jednocześnie, chyba że z zawartej umowy wynika że jedna strona dokonuje świadczenie pieniężne wcześniej. Także w przypadku zaliczki wpłacona suma przeznaczana jest na poczet całej, ustalonej należności – jeśli umowa zostaje spełniona.

 

Kiedy można zatrzymać zaliczkę?

Co do zasady zaliczka zawsze podlega zwrotowi. Zaliczka w myśl obowiązujących interpretacji jest formą rezerwacji towaru lub usługi do czasu wpłacenia pełnej należności jaką ustalono. Niemniej jednak na drodze postępowania cywilnego strony poszkodowane mogą dochodzić swoich roszczeń, tytułem strat poniesionych w wyniku niedopełnienia umowy. Tutaj jednak nie ma mowy o zatrzymaniu zaliczki, lecz o odrębnym odszkodowaniu za wykazane straty – uzyskiwanym na zasadach ogólnych: szkody wynikającej z niewykonania zobowiązania art. 494. kodeksu cywilnego. Niemniej jednak w praktyce strona poszkodowana może dokonać kompensaty na poczet wyliczonych strat. Musi jednak złożyć oświadczenie woli w którym informuje niedoszłego kupującego o dokonanym potrąceniu na poczet odszkodowania w określonej kwocie.

 

Zwrot zaliczki

Zaliczka służy jedynie rezerwacji towaru, idąc tym tokiem podlega ona zawsze zwrotowi kupującemu niezależnie od tego, która ze stron ponosi wyłączną odpowiedzialność za niewypełnienie umowy. Wspomniane wyżej odszkodowanie za poniesione straty dotyczy sprzedawców prowadzących działalność gospodarczą, w ich przypadku zaliczka ewentualnie jest potrącana na poczet odszkodowania.

Jeśli jedna ze stron zechce odstąpić od umowy z dowolnej przyczyny, sprzedawca zobowiązany jest do zwrotu całej kwoty ustalonej zaliczki. Rezygnacja w wypełnienia umowy przez stronę sprzedającą nie generuje konieczności zwrotu dwukrotnej wartości wpłaconej kwoty jak to miało miejsce przy zadatku.

 

Zadatek a zaliczka. Co wybrać?

To pytanie zadaje sobie wielu kupujących stojących przed chwilą podpisania umowy przedwstępnej. Różnice w skutkach prawnych wynikające pomiędzy zaliczką a zadatkiem są znaczące i zgoła odmienne. Niemniej jednak w obecnym porządku prawnym w Polsce nawet jasne określenie tytułu wpłacanej kwoty nie jest wiążące. Zgodnie z art. 65 kodeksu cywilnego, oświadczenie woli należy tłumaczyć, interpretować zgodnie z okolicznościami jego złożenia, zwyczajami i zasadami współżycia społecznego. Takie orzecznictwo otwiera zarówno sprzedającym jak i kupującym w konfliktowych sytuacjach drogę do dochodzenia swoich racji, przedstawiając dogodną dla siebie interpretację przepisów.

Summary
Zadatek a zaliczka – czym się różnią?
Article Name
Zadatek a zaliczka – czym się różnią?
Description
Zadatek a zaliczka nie są równoznaczne - w skrajnym przypadku możemy stracić niemałą kwotę. Zakup samochodu dla każdego z nas jest ważnym wydarzeniem.
Publisher Name
autoDNA
Publisher Logo
Ilość komentarzy: 0

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.