Powstanie szkody istotnej – co oznacza i jakie ma konsekwencje?

Szkoda istotna to znaczące, powstałe w wyniku zdarzenia drogowego, uszkodzenie elementów układu nośnego, hamulcowego lub kierowniczego pojazdu, które uniemożliwia bezpieczne kontynuowanie jazdy. Pojazd po szkodzie istotnej może zostać naprawiony i przywrócony do użytkowania w ruchu drogowym, ale przedtem musi m.in. przejść dodatkowe badanie techniczne pojazdu.

Najważniejsze informacje

• Pojęcie szkody istotnej definiuje Prawo o ruchu drogowym. Oznacza poważne uszkodzenia mające wpływ na bezpieczeństwo użytkowania pojazdu.
• Zakład ubezpieczeń bądź Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wpisują informację o przebytej szkodzie istotnej do bazy CEPiK. Szkodę istotną ujawnią też raporty historii pojazdu.
• Aby samochód mógł zostać ponownie dopuszczony do ruchu drogowego, niezbędne jest przejście specjalnego przeglądu technicznego.
• W odróżnieniu od szkody całkowitej, szkoda istotna zawsze oznacza daleko idące uszkodzenie pojazdu, dlatego przed zakupem warto dobrze się zastanowić.

Szkoda istotna – czym jest według polskiego prawa

Pojęcie szkody istotnej zostało wprowadzone do ustawy Prawo o ruchu drogowym w 2020 roku. Oznacza szkodę “w zakresie elementów układu nośnego, hamulcowego lub kierowniczego pojazdu”, mającą wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego i kwalifikującą pojazd do dodatkowego badania technicznego oraz zgłoszoną przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny lub zakład ubezpieczeń w związku z otrzymanym zgłoszeniem szkody z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia (polisy ubezpieczeniowej).

Szkoda istotna powstaje na skutek zdarzeń drogowych, których konsekwencją jest np. znaczące uszkodzenie elementów układu nośnego, co oznacza, że bezpieczne kontynuowanie jazdy nie jest możliwe. Co ważne, wpis do CEPiK odbywa się na wniosek ubezpieczyciela (bądź UFG), a nie na wniosek posiadacza pojazdu, a o tym, czy szkoda zostanie uznana za istotną, decyduje rzeczoznawca.

Między szkodą istotną a zwykłą usterką – różnice

Nie każda szkoda likwidowana z OC sprawcy czy autocasco przez towarzystwo ubezpieczeniowe zostaje wpisana do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców – na czym więc polega różnica? Szkoda istotna powstaje w wypadku drogowym i narusza zasadnicze elementy układu kierowniczego samochodu, układu nośnego, hamulcowego czy też stref zgniotu. Stosowny wpis do CEPiK ma za zadanie wyeliminowanie z użytku pojazdów mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa i ostrzeżenie potencjalnych nabywców przed zakupem samochodu noszącego ślady uszkodzeń naprawionych w sposób nieodpowiedzialny.

Szkoda istotna dotyczy tych samochodów, których stan techniczny wskazuje na realne zagrożenie w dalszej eksploatacji. Nie dotyczy zatem uszkodzeń kosmetycznych, tzw. obcierek parkingowych, ani innych szkód, niezależnie od tego, na jaką kwotę oszacowane zostałyby koszty ich naprawy. Warto zatem pamiętać, że nie każda szkoda wpisana do CEPiK czy wykazana w raporcie VIN jest szkodą istotną, zatem nie oznacza automatycznie, że zakup danego pojazdu należy sobie odpuścić.

Szkoda istotna a szkoda całkowita

Osobnym pojęciem jest szkoda całkowita, będąca nie terminem prawnym, a elementem praktyki firm ubezpieczeniowych. Szkoda całkowita, mimo swojej alarmującej nazwy, nie musi wcale oznaczać, że pojazd przestaje nadawać się do użytku. Oznacza jedynie, że z punktu widzenia firmy ubezpieczeniowej naprawa jest nieopłacalna. Wówczas wypłaca się poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości wartości pojazdu sprzed zdarzenia pomniejszonej o wartość wraku.

Oto podstawowe różnice pomiędzy szkodą istotną i całkowitą:

Podsumowując, szkoda całkowita świadczy wyłącznie o tym, czy ubezpieczyciel uznał za opłacalne naprawianie uszkodzonego pojazdu. Jeżeli koszty naprawy przewyższają wartość pojazdu sprzed kolizji lub wypadku (najczęściej 100% w przypadku likwidacji szkody z ubezpieczenia OC, 70% w przypadku AC), ubezpieczyciele wypłacają odszkodowanie – pełną kwotę pomniejszoną o tzw. wartość wraku. Sam fakt zaistnienia szkody całkowitej nie musi mieć żadnego wpływu na bezpieczeństwo użytkowania pojazdu – ale jak w każdym innym przypadku, przed zakupem samochodu mającego w historii wpis o szkodzie całkowitej warto poznać jej szczegóły.

Czy doszło do szkody istotnej. Sprawdzenie historii pojazdu

Raport historii pojazdu to sposób, by przekonać się, czy odnotowano powstanie szkody istotnej

Jak nie kupić samochodu mającego za sobą szkodę istotną, naruszającą bezpieczeństwo ruchu drogowego, kwalifikującą pojazd do praktycznie całkowitej odbudowy? Najważniejsze – i zasada ta obowiązuje w przypadku każdego pojazdu używanego – to poznać jego historię.

Podstawowym źródłem informacji jest rządowy portal historiapojazdu.gov.pl. Mając numer rejestracyjny, numer VIN oraz znając datę pierwszej rejestracji samochodu, można zyskać bezpłatny wgląd w historyczne zapisy dotyczące przeglądów technicznych, kontroli drogowych, a także szkód. Ponieważ UFG i firmy ubezpieczeniowe mają obowiązek odnotować w CEPiK-u stwierdzoną szkodę istotną, można mieć pewność, że informacja o wszystkich tego typu zdarzeniach (od 15 marca 2020 roku) znajdzie się w systemie. Co więcej, wpisu o szkodzie istotnej nie da się usunąć.

Warto również zamówić raport historii pojazdu w autoDNA, który może ujawnić nie tylko szkody istotne, ale także inne historyczne zdarzenia, które mogą zaważyć na opłacalności zakupu danego egzemplarza, a które sprzedający wolałby ukryć. To właśnie wgląd w raport pozwala w wielu przypadkach uniknąć kosztownej wpadki i oszczędzić czas.

Objawy niewłaściwej naprawy szkody istotnej

Stwierdzenie szkody istotnej oznacza wyłączenie pojazdu z eksploatacji i skierowanie na dodatkowe badanie techniczne, które kosztuje 76 zł. Niezależnie jednak od opinii diagnosty ze Stacji Kontroli Pojazdów, warto samemu upewnić się, że szkoda została naprawiona zgodnie ze sztuką, a przede wszystkim zgodnie z zaleceniami producenta.

Naprawiane nieodpowiednio elementy nośne mogą szybciej korodować, z kolei korozja elementów nośnych znacząco obniża ich wytrzymałość. Po większych naprawach, zwłaszcza obejmujących zawieszenie, konieczne jest ustawienie geometrii kół. Zaniechanie tego obowiązku, podobnie jak różne inne usterki, w tym np. uszkodzenie wahacza, prowadzi do przyspieszonego zużycia opon. Nierównomiernie zużywające się opony to znak wskazujący na problemy z geometrią zawieszenia – bardzo częste konsekwencje szkody istotnej. Permanentnie ignorowane usterki zawieszenia mogą prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji, w tym nawet do urwania koła.

Co szkoda istotna oznacza w praktyce?

Wpis o szkodzie istotnej w historii pojazdu powinien stanowić poważne ostrzeżenie dla kupującego. Czy jest to szkoda bezwzględnie dyskwalifikująca auto? Niekoniecznie. Niemniej jednak każdy wpis tego rodzaju powinien u kupującego zapalić światło ostrzegawcze. Bezwzględnie oczekiwać należy od właściciela pojazdu, aby przedstawił dokumentację ukazującą zarówno stopień uszkodzeń, jak i proces naprawy. Czy zdecydować się na zakup rozbitego samochodu ze szkodą istotną? Z jednej strony oznaczało to będzie gwarancję co do jakości przeprowadzonej naprawy. Z drugiej strony – także pewność, że zakres koniecznej naprawy będzie na tyle duży, że opłacalność inwestycji trzeba bardzo dokładnie przemyśleć. Na pewno jednak szkoda istotna to znaczący argument pozwalający negocjować cenę.

Bez wątpienia jednak warto unikać samochodów ze szkodą istotną skupowanych przez handlarzy i naprawianych “po łebkach” w celu szybkiej odsprzedaży z zyskiem. Taki zakup to nie tylko ryzyko finansowe, ale przede wszystkim bardzo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa swojego oraz innych uczestników ruchu drogowego.