Czy AdBlue to zło konieczne?

Unijne instytucje i nie tylko, od lat zaostrzają politykę wobec branży motoryzacyjnej. Urzędnicy chcąc zadbać o poprawę jakości powietrza wprowadzają szereg zmian legislacyjnych. Zgodnie z obowiązującą dyrektywą Euro 6 bądź Euro 5 pojazdy z silnikiem diesla muszą być wyposażone w nowoczesne rozwiązania – jednym z nich jest konieczność stosowania płynu AdBlue.

Wymusza to na producentach obniżenie zawartości szkodliwych substancji, a przede wszystkim tlenków azotu. Co warto o nim wiedzieć?

 

Co to jest płyn AdBlue?

Walka producentów o spełnienie kolejnej normy emisji spalin trwa od lat. Samochody z silnikiem diesla od dawna obarczane są szeregiem zarzutów dotyczących chociażby wydzielania do środowiska tlenków azotu w zbyt dużej dawce. Jednym z etapów oczyszczania spalin silników diesla było umieszczanie w układzie wydechowym kolejnych generacji filtrów cząstek stałych. To jednak było zbyt mało by sprostać następnie wprowadzane normy – w odpowiedzi na to w użyciu pojawił się system SCR, który swoje działanie opiera właśnie o użycie czynnika AdBlue.

 

 

 

Warto dodać, że AdBlue powstaje ze składników nie szkodliwych dla środowiska oraz dla ludzi. Ta ostatnia informacja jest bardzo istotna gdy zasilamy instalację nową dawką dodatku i omyłkowo rozlejemy płyn sobie na ręce.

Płyn AdBlue jest substancją, którą nie wlewa się do paliwa. Znajduje się on bowiem w osobnym zbiorniku, w autach osobowych zazwyczaj pod podłogą bagażnika. Zastosowane rozwiązanie sprawia, że pod wysokim ciśnieniem mocznik w postaci AdBlue trafia do katalizatora SCR za pośrednictwem wtryskiwacza. Wysoka temperatura panująca w układzie wydechowym sprawia, że ze znajdującego się w roztworze mocznika wydziela się amoniak, który w połączeniu z tlenkiem azotu uwalnia parę wodną i nieszkodliwy azot.

 

 

Skąd wiadomo że w aucie jest AdBlue?

 

 

Sprawdzając samochód z drugiej ręki warto nie tylko w serwisie zweryfikować zawartość układu wydechowego – pamiętajmy, że sama obecność całego osprzętu SCR (Selective Catalytic Reduction) w pojeździe nie oznacza że ów system działa – wielu mechaników w ramach rozwiązywania bieżących problemów instalacji AdBlue po prostu ją dezaktywuje. Informacje o tym czy mamy do czynienia z samochodem z systemem SCR znajdziemy w numerze VIN. Sprawdzenie numeru VIN zajmie nam kilka chwil. Dodatkowo wielu producentów modele wyposażone w układ SCR oznacza charakterystycznymi nazwami – chociażby BlueHDI, czy Blue dCI i inne.

 

Skład AdBlue

 

 

W jakich samochodach jest stosowany

Płyn AdBlue jest stosowany wyłącznie w samochodach napędzanych silnikiem diesla posiadających na wyposażeniu układ selektywnej redukcji katalitycznej SCR.

Układ SCR znajduje się we wszystkich samochodach ciężarowych, autobusach i niektórych samochodach osobowych, produkowanych od 2011 roku i spełniających normę emisji spalin Euro 5 – i wszystkie kolejne. Układ SCR obowiązkowo znajduje się na wyposażeniu aut z silnikiem diesla, produkowanych od 2015 roku i spełniających normę emisji spalin Euro 6.

Wśród najpopularniejszych marek stosujących AdBlue znajdują się Volkswagen, Audi, Skoda, Seat, Peugeot, Citroen, Renault, Jaguar, BMW, Mercedes i inne. Producenci stosują opracowywane przez siebie układy, w gruncie rzeczy pracujące na tej samej zasadzie. Oczywiście jak we wszystkich konstrukcjach, różnice pojawiają się także w ich efektywności oraz wytrzymałości.

 

Od kiedy używa się AdBlue?

AdBlue jest wykorzystywane w systemach SCR w przemyśle motoryzacyjnym, w odpowiedzi na wprowadzenie nowych norm w zakresie emisji spalin w silnikach Diesla. Zgodnie z nimi, od 1 października 2006 roku samochody o tonażu powyżej 3,5 tony obowiązują normy redukcji emisji spalin EURO 4, a od 1 października 2009 – Euro 5. Z kolei od 1 września 2014 roku od wszystkich nowych pojazdów ciężarowych i osobowych z silnikiem Diesla wymagane jest spełnienie EURO 6. Wymóg ten dotyczy również nowych pojazdów rejestrowanych od 1 września 2015 r.

AdBlue w Polsce został wprowadzony kilkanaście lat temu przez Grupę Azoty (będącą największym producentem AdBlue w Polsce), dokładnie pod nazwą NOXy® AdBlue®. Od momentu jego pojawienia się na rynku jest on najczęściej wykorzystywanym płynem pozwalającym zredukować ilość szkodliwych substancji w spalinach wydechowych silnika diesla. Firma zadbała o zintegrowany proces produkcji, dzięki czemu roztwór jest wytwarzany bezpośrednio w instalacji chemicznej, prosto z surowca w postaci płynnej. Dzięki temu uzyskiwany jest wysokiej jakości produkt końcowy.

 

Jakie są zalety stosowania AdBlue?

Z perspektywy szarego kierowcy stosowanie AdBlue daje niewiele realnych zalet, jeśli w ogóle znajdziemy jakiekolwiek pozytywne aspekty. Stosowanie ekologicznego dodatku ułatwia jednak spełnienie zaostrzających się norm emisji spalin, co sprowadza się do możliwości legalnej sprzedaży danego typu silnika na terenie Unii Europejskiej, czy wjazdy do stref czystego transportu – które pojawiają się w wielu miastach.

W teorii więc system AdBlue – w warunkach laboratoryjnych w istotnym stopniu pozwala redukować nie tylko obecność szkodliwych dla środowiska związków chemicznych, jak i pozytywnie wpływać na zużycie paliwa. W badaniach niektórzy producenci określali korzyści z działania systemu Selective Catalytic Reduction na blisko 5%, względem bliźniaczego silnika pozbawionego tego układu. Podążając dalej, spadek zużycia oleju napędowego wpływa także na inną kwestię – dwutlenek węgla w mniejszych dawkach trafia do atmosfery. Uproszczając więc, działania AdBlue sprowadzają się do zagadnień ekologicznych, które faktycznie zgodnie z laboratoryjnymi założeniami mają rację bytu. W praktyce natomiast, to właśnie system AdBlue pozwala nam cieszyć się oszczędnością silnika diesla po wprowadzeniu kolejnej normy emisji spalin.

 

Kiedy należy stosować AdBlue?

Płyn AdBlue należy stosować w niektórych samochodach z silnikiem Diesla spełniających normę Euro 5 i niemal we wszystkich spełniających normę Euro 6. Obowiązek stosowania tego elementu układu wydechowego został nałożony zdecydowanie wcześniej na pojazdy ciężarowe i autobusy.

 

Gdzie jest wlew do płynu AdBlue w pojazdach?

Płyn AdBlue należy wlewać do osobnego zbiornika AdBlue– substancja ta nie jest dolewana do zbiornika paliwa. W zależności od modelu samochodu, może on znajdować się w różnym miejscu, choć miejsce, za pomocą którego uzupełnia się płyn znajduje się najczęściej tuż obok wlewu paliwa. W niektórych samochodach otwór ten jest umieszczony pod maską lub też w bagażniku – dzięki czemu ryzyko pomyłki płynu jest minimalne. Zgodnie z zaleceniami specjalistów w przypadku ewentualnej pomyłki i wlania innej substancji do zbiornika AdBlue – np. oleju napędowego należy natychmiast oczyścić układ. Analogicznie winniśmy postąpić jeśli dodatek AdBlue jakimś sposobem dolaliśmy do zbiornika paliwa. Jedynym bezpiecznym rozwiązaniem jest dostarczenie pojazdu na lawecie do warsztatu, gdzie układ zostanie oczyszczony i przepłukany.

 

Gdzie i w jaki sposób można uzupełnić zbiornik AdBlue?

Płyn AdBlue, podobnie jak paliwo, uzupełnia się na stacjach paliw przy wykorzystaniu dystrybutora. W większych miejscowościach dystrybutory z płynem AdBlue można jednak znaleźć również w innych punktach, choć nie jest to jeszcze popularne. Można również kupić AdBlue w kanistrze – są one dostępne nie tylko na stacjach benzynowych, ale też w ASO i sklepach motoryzacyjnych w rozmaitych wielkościach – 5, 10 czy 20 litrów. Wybierając odpowiedni płyn AdBlue nie trzeba kierować się marką – na rynku jest wiele firm specjalizujących się w jego produkcji. Ważne jest natomiast, by do uzupełnienia płynu był wykorzystywany produkt spełniający wymagania normy ISO 22241-1, co powinien potwierdzać odpowiedni certyfikat jakim szczyci się producent.

Właściciele samochodów z silnikiem diesla, które wymagają stosowania płynu AdBlue muszą pamiętać o wielu zasadach związanych z jego uzupełnianiem i nie tylko. Najważniejszą z nich jest konieczność zachowania szczególnej ostrożności podczas uzupełniania roztworu – nie można nim polać karoserii pojazdu.

 

 

W efekcie nie tylko pojazd będzie nieestetycznie wyglądał, ale uszkodzić się mogą również inne elementy. W żadnym wypadku nie powinniśmy zostawić nawet kropli jaką nieumyślnie wylaliśmy poza zbiornik na karoserię.

Należy pamiętać również z przechowywaniem płynu AdBlue w samochodzie w kanistrze czy innym zbiorniku. Może on nie tylko uszkodzić tapicerkę, ale przede wszystkim ma bardzo nieprzyjemny zapach. Właściciele aut zauważają, że już w ciągu kilku minut podczas napełniania zbiornika jest on niezwykle nieprzyjemny. Co gorsza – w przypadku przedostania się na tapicerkę utrzymuje się przez dłuższy czas co może uniemożliwić komfortowe korzystanie z auta.

 

Rodzaje płynu AdBlue

Na rynku jest dostępny wyłącznie jeden rodzaj płynu AdBlue. Jest on oznaczony specjalnym znakiem towarowym i należy do organizacji zwanej Verband der Automobilindustrie. Co ważne – jego skład spełnia wymagania wspomnianej normy ISO 22241. Właściciele aut muszą pamiętać, że zakazane jest stosowanie innych cieczy. Inny wodny roztwór mocznika czy też zamiennik płynu AdBlue może doprowadzić do awarii pojazdu, a w przypadku nowych aut utracenia gwarancji i dalszych problemów oraz niepotrzebnych kosztów.

Płyn ten można spotkać jednak pod innymi nazwami. Najpopularniejsze płyny AdBlue to AdBlue DEF, Noxy AdBlue, AUS 32 czy ARLA 32.

 

Koszt i wydajność płynu AdBlue

Na wstępie jako ciekawostkę warto przypomnieć, że w pierwszych samochodach, w których stosowano płyn AdBlue, był on uzupełniany przez pracowników ASO podczas przeglądów. Dopiero w późniejszym czasie obowiązek jego uzupełniania przerzucono na właściciela auta, uznając że jest to bardzo prosta operacja.

Osoby zainteresowane kupnem nowego samochodu często rezygnują z modeli z silnikiem diesla, gdyż obawiają się, że będzie on generował wysokie koszty. Owszem – konieczność uzupełniania płynu AdBlue to dodatkowy wydatek. Co więcej – bez jego obecności właściciel nie tylko nie będzie mógł się poruszać autem, ale przede wszystkim go unieruchomi. Nie należy się jednak obawiać. Samochody bowiem są wyposażone w szereg udogodnień, w tym kontrolkę informującą o kończeniu się płynu AdBlue i konieczności jego uzupełnienia – często komputer pokładowy informuje kierowcę o dystansie na jaki wystarczy jeszcze w zbiorniku, do tego czasu z powodzeniem możemy ruszać w dalszą jazdę.

Jeśli chodzi o zużycie AdBlue, czyli częstotliwość uzupełniania płynu AdBlue, to w zbiorniku może mieścić się nawet kilkadziesiąt litrów roztworu. Taka ilość pozwala przejechać nawet kilka tysięcy kilometrów, choć jego zużycie jest uzależnione oczywiście od stylu jazdy i oczywiście rodzaju silnika a także poprawności działania układu scr. Szacuje się jednak, że przeciętne spalanie wynosi około 1-1,5 litra na 1000 km. Właściciele samochodów z niewielkimi zbiornikami muszą uzupełniać go co około 5 tys. kilometrów, a ci z największymi nawet co 20 tys. kilometrów.

Płyn AdBlue jest dostępny w różnych wariantach – najczęściej w 1,5, 5 i 10-litrowych pojemnikach. Mniejsze butelki są odpowiednio zaprojektowane, tak by uchronić właściciela przed przypadkowym rozlaniem się płynu. Większe natomiast wyposażone są w poręczne lejki, dzięki którym uzupełnianie zbiornika z wlewem w podłodze bagażnika nie będzie dużym problemem.

Jeśli chodzi o koszt uzupełnienia AdBlue, to jest on różny i zależy od miejsca zakupu. Najtańsza opcją jest zakup bezpośrednio z dystrybutora – tutaj koszt 1 litra roztworu wynosi około 5 zł. Jest to też wygodne, gdyż minimalizuje ryzyko rozlania się substancji i uszkodzenia powierzchni auta. Chcąc zyskać zapasowy pojemnik z płynem AdBlue do przechowywania w samochodzie trzeba zapłacić już znacznie więcej. Zbiornik o pojemności 1,5 litra może kosztować nawet 30 zł, a 20 l – ponad 100 zł.

Koszt zakupu AdBlue jest różny – chcąc jednak maksymalnie go zminimalizować warto kupować płyn w większych opakowaniach czy też szukać punktów oferujących atrakcyjne ceny. Na zupełnie inny poziom cen narażeni są użytkownicy pojazdów ciężarowych. Firmy transportowe najczęściej kupują AdBlue w ilościach hurtowych.

 

Co zrobić, gdy zabraknie nam płynu?

Samochody wymagające stosowania płynu AdBlue są wyposażone w komputer pokładowy oraz systemy ostrzegające o kończeniu się roztworu i przedstawiające aktualny poziom AdBlue, choć nie zawsze w sposób precyzyjny. Kontrolka ostrzegawcza najczęściej informuje kierowcę o tym fakcie z dużym wyprzedzeniem — chcąc uniknąć kłopotów nie należy jej ignorować. Owszem — na uzupełnienie płynu AdBlue właściciel będzie miał sporo czasu, jednak zbyt długie odwlekanie tego momentu może doprowadzić do kłopotów.

Gdy zabraknie AdBlue, silnik przechodzi w tryb awaryjny pracy. O ile samochód jest jeszcze odpalony, szanse na dojechanie do dystrybutora są spore. Po zgaszeniu może się jednak okazać, że jego ponowne uruchomienie, mimo uzupełnienia substancji będzie niemożliwe – wówczas jedynym rozwiązaniem jest wizyta w ASO. Najczęściej gdy poziom AdBlue przekroczy określony, niski pułap komputer samochodu wyświetli komunikat, który będzie uporczywie informował kierowcę o tym fakcie – dodatkowo wiele modeli samochodów straszy kierowcę nowiną, że za 1000 i mniej kilometrów ponowne uruchomienie silnika będzie niemożliwe. Dalsza procedura zależna jest już od konkretnego samochodu. W niektórych komunikat zniknie samoczynnie po dolaniu płynu AdBlue do zbiornika. W innych zaś samo dolanie AdBlue nie dezaktywuje błędu całego układu SCR – w tym przypadku konieczna jest wizyta w specjalistycznym serwisie, który komputerem diagnostycznym usunie błąd. Częstym zjawiskiem towarzyszącym kończącemu się dodatkowi AdBlue jest ograniczenie mocy silnika.

 

AdBlue usterki

Niestety system SCR nie jest rozwiązaniem doskonałym, jak każdy skomplikowany układ niekiedy bywa problematyczny. Po pewnym czasie jak donoszą specjaliści, problemy może sprawić wtryskiwacz którego końcówka zainstalowana jest we wnętrzu układu wydechowego, gdzie dozuje dodatek. Pojawiają się nieszczelności lub uszkodzeniu ulega sam wtryskiwacz – ceny nowych elementów różnią się drastycznie, od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Sama pompa dozująca AdBlue nie często wymaga uwagi, podobnie jak zbiornik. Sporym problemem dla użytkowników jest brak zamienników sensownej jakości, a przede wszystkim brak elementarnej wiedzy pracowników ASO na ten temat. Zgodnie z procedurami wielu marek rozwiązaniem jest wymiana całego układu na nowy, bez diagnostyki poszczególnych elementów – co oczywiście generuje absurdalne koszty.

Osobliwą trudnością zgłaszaną w większości przez kierowców nie posiadających miejsca garażowego jest wrażliwość na mróz. Często okazuje się że przy ujemnych temperaturach, po całej nocy spędzonej pod chmurką nie działa AdBlue. Osiadające kryształki zatykają przewody, blokując dostawy czynnika do wtryskiwacza co kończy się błędem silnika – komputer pokładowy wówczas informuje nas o usterce całego układu, przełączając silnik w tryb awaryjny.

 

Czy istnieją sankcje za brak sprawnego układu AdBlue?

System SCR z dodatkiem AdBlue w roli głównej jak wiemy ma za zadanie redukować emisję szeregu szkodliwych dla środowiska substancji. Aby spełniał swoje zadanie musi być sprawny. Gross kierowców, zwłaszcza firm transportowych w początkowym okresie stosowania AdBlue na masową skalę w obliczu kosztów z nim związanych, czy konieczności dokonania pewnych napraw decydowało się na wymontowanie lub systemowe wyłączenie AdBlue – kończąc definitywnie problem w swoim mniemaniu. Na początku taki proceder pozostawał bezkarny, jednak do czasu. Od lat służby mundurowe w całej Europie restrykcyjnie kontrolują sprawność układu AdBlue w samochodach ciężarowych i autobusach, a wszelkie naruszenia (ingerencje w jego pracę) nagradzają sowitymi mandatami.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku samochodów osobowych. W teorii kierowca nie może zlecić demontażu lub wyłączenia tego systemu. Takie działanie jest niezgodną z homologacją pojazdu modyfikacją. Jednak nie we wszystkich państwach Europy ktokolwiek weryfikuje sprawność AdBlue w autach osobowych – jedynie w Niemczech i Austrii prowadzone są takowe. W pozostałych krajach na drodze kierowca praktycznie nie musi się niczego obawiać, dopiero na przeglądzie technicznym diagnosta ma możliwość a nawet powinien sprawdzić także działanie tego systemu. W przypadku wykrycia nieprawidłowości lub wyłączenia systemu pojazd nie zaliczy przeglądu okresowego z adekwatną uwagą – wówczas zaliczenie badania technicznego będzie możliwe tylko po usunięciu usterki.

 

AdBlue a warunki atmosferyczne

AdBlue nie lubi ani wysokich, ani niskich temperatur. Latem, w okresie wyjątkowego ciepła, pod wpływem wysokiej temperatury i promieni UV płyn AdBlue traci swoje właściwości. Nie można doprowadzać do jego przegrzania bądź też zbyt długiego poddawania działaniom promieni słonecznych. Chcąc uniknąć problemów nie warto przechowywać w bagażniku płynu w mniejszych bańkach. Dodatkowo stacje benzynowe czy też inni dystrybutorzy AdBlue powinno zadbać o odpowiednie przechowywanie pojemników z roztworem – nie powinny one w okresie letnim znajdować się na zewnątrz.

 

Wpływ wysokiej temperatury na poziom AdBlue

Bardzo ważne jest dbanie również o płyn w okresie zimowym, gdy temperatura na dworze spada znacznie poniżej 0 stopni Celsjusza. Płyn ten zamarza bowiem, gdy temperatura spadnie poniżej -11 stopni Celsjusza. W takiej sytuacji pozostawienie auta na silnym mrozie może skutkować zamarznięciem cieczy i uniemożliwieniem dalszej jazdy. Chcąc ułatwić kierowcom korzystanie z pojazdu producenci zadbali o odpowiednie grzałki, które pozwalają szybko rozmrozić płyn. Chcąc jednak uchronić się przed przykrymi niespodziankami warto pozostawiać auto w garażu. Zdarzają się bowiem sytuacje, gdy niewielkie kryształki mocznika w postaci lodu zamarzają w układzie wtryskowym. Wówczas grzałka nie jest pomocnym rozwiązaniem, gdyż dochodzi do uszkodzenia pompy i trzeba wymienić ją na nową.

 

 

Przeczytaj także inne artykuły z naszej serii:

• Jak dbać o samochód?