Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce – zobacz, co się zmieni

Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce to tzw. drogi szybkiego ruchu. Z roku na rok poprawia się nie tylko ich jakość, ale i długość. Sieć dróg szybkiego ruchu o łącznej długości niemal 5 tys. kilometrów stale się rozwija. Kiedy do użytku trafią kolejne budowane odcinki autostrad i dróg ekspresowych?

Czym różnią się autostrady i drogi ekspresowe w Polsce?

Autostrady i drogi ekspresowe z oczywistych względów różnią się od siebie, choć na pierwszy rzut oka wielu kierowcom mogą wydawać się podobne. Ostatecznie zarówno jedne, jak i drugie, składają się (najczęściej) z dwóch jezdni, a każda z nich z co najmniej dwóch pasów ruchu. Do tego wjazd na nie jest możliwy poprzez węzły. Obydwoma rodzajami dróg szybkiego ruchu zarządza Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).

Na tym zasadniczo podobieństwa autostrad i dróg ekspresowych się kończą. Pomiędzy drogami ekspresowymi i autostradami jest też wiele różnic. Najbardziej zauważalne z nich to kolory drogowskazów i dopuszczalne prędkości, jednak to nie wszystko.

 

Zasady poruszania się po autostradach w Polsce

 

 

Autostrady muszą spełniać najdalej posunięte wymogi techniczne. Szerokość pasa ruchu powinna wynosić 3,75 m, pasa awaryjnego 3 m, a pobocza 1,25 m. Autostrady to drogi dwujezdniowe, a wjechać na nie można jedynie za pomocą węzłów. Te rozlokowane powinny być w odległościach nie mniejszych niż 15 km od siebie, z wyjątkiem dużych miast, gdzie odstępy te mogą być mniejsze. Każda autostrada oznaczona jest odpowiednimi znakami drogowymi – cechą charakterystyczną autostrad są znaki drogowe na niebieskim tle.

 

 

Wszystkie autostrady w Polsce objęte są ograniczeniem prędkości. Dla pojazdów o DMC do 3,5 tony – wliczając w to samochody osobowe, ciężarowe i motocykle – wynosi ono 140 km/h, zaś dla autobusów spełniających określone wymogi 100 km/h. Cięższe pojazdy – o DMC przekraczającej 3,5 t – mogą zgodnie z prawem rozpędzić się do 80 km/h.

 

 

Płatne autostrady w Polsce

Przejazd autostradą często wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty – tak jest w większości krajów europejskich, choć zdarzają się wyjątki (np. Niemcy czy Dania, gdzie korzystanie z autostrad i dróg ekspresowych pozostaje bezpłatne). Aktualnie w Polsce na pięciu odcinkach kierowcy zmuszeni są do opłaty za przejazd. To odcinki koncesyjne:

• A1 Rusocin – Nowa Wieś,
• A2 Konin – Świecko,
• A4 Kraków – Katowice,

oraz odcinki, nad którymi zarząd sprawuje Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (najnowsze obietnice przedwyborcze sugerują, że opłaty za przejazd odcinkami zarządzanymi przez GDDiK mogą zostać zniesione – i to już od wakacji 2023 r.):

• A2 Konin – Stryków,
• A4 Wrocław – Sośnica.

Wysokość opłat na wskazanych odcinkach jest uzależniona od rodzaju autostrady i długości pokonywanego odcinka. Średnia stawka za km autostrad waha się w granicach 0,10-0,17 zł. Na odcinkach koncesyjnych autostrady opłaty są kilkukrotnie wyższe (nawet do 0,56 zł za każdy km autostrad między Koninem a Nowym Tomyślem). Wszystkie pozostałe odcinki autostrad wybudowane na terenie Polski są bezpłatne.

 

 

Zasady poruszania się po drogach ekspresowych

Choć z założenia drogi szybkiego ruchu powinny być dwujezdniowe, drogi ekspresowe mogą posiadać tylko jedną jezdnię, ale pod warunkiem, że znajdują się poza terenem zabudowanym. Dodatkowo niektóre odcinki dróg mogą przybrać postać 2+1, tj. mieć naprzemiennie dwa i jeden pas ruchu w jednym kierunku, co ułatwia wyprzedzanie czy pokonywanie wzniesień. Szerokość pasa ruchu, jeśli chodzi o drogi ekspresowe, powinna wynosić 3,50 m, pasa awaryjnego 2,50 m, a pobocza 0,75 m.

Na drogach ekspresowych inaczej niż w przypadku autostrad wyglądają również odległości pomiędzy kolejnymi węzłami umożliwiającymi wjazd na trasę i jej opuszczenie. Poza terenem zabudowanym odległości te nie powinny być mniejsze niż 5 km, a w terenie zabudowanym mniejsze niż 3 km. Charakterystyczne dla dróg ekspresowych są również kolory znaków – przybierają one barwę zieloną, taką samą, jaka jest stosowana na drogach krajowych.

 

 

Na dwujezdniowych drogach ekspresowych kierowcy mogą poruszać się z prędkością maksymalnie 120 km/h, a w przypadku odcinków jednojezdniowych 100 km/h. Zasady te dotyczą samochodów, których masa nie przekracza 3,5 tony. Pojazdy o masie powyżej 3,5 tony mogą pokonywać drogi ekspresowe z maksymalną prędkością 80 km/h.

Warto również wspomnieć o opłatach za poruszanie się na drodze ekspresowej. Kierowcy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony nie płacą za korzystanie z dróg ekspresowych. Pojawiające się w mediach informacje, jakoby drogi ekspresowe w Polsce miały stać się płatne także dla kierowców tzw. osobówek, były fałszywe. Rząd nie ma w planach wprowadzenia nowych opłat za przejazdy drogami ekspresowymi.

 

 

Stan dróg i perspektywy na najbliższe lata w Polsce

Ogłoszenie przetargów to pierwszy krok, a nomen omen droga do tego, aż nowy odcinek zostanie dopuszczony do użytku jest bardzo długa. Oznacza to, że nie można oczekiwać spektakularnych postępów z dnia na dzień – ale postępy m.in. w budowie obwodnic większych miast czy prace na drogach ekspresowych są zauważalne. Stan realizacji zmienia się sukcesywnie – zarówno jeśli chodzi o fragment północnej obwodnicy Krakowa, budowę trasy przez Aleksandrów Łódzki czy kolejne km dróg ekspresowych na terenie województwa dolnośląskiego.

Jakie drogi ekspresowe w Polsce budowane są aktualnie? Jakiej łącznej długości dróg krajowych i autostrad możemy spodziewać się na koniec 2023 r.? Kiedy dojdzie do wyłonienia zwycięzcy przetargu, podpisania umowy z wykonawcą i ruszy dana budowa? Oto, jak wyglądają drogi w przygotowaniu w Polsce i co przyniosą najbliższe miesiące – od Warszawy po “Polskę powiatową”.

 

Stan autostrad w Polsce

Obecnie – na początku 2023 – jest w Polsce 1799,7 km autostrad. W przeciągu tego roku liczba ta ma powiększyć się o 49,4 km, za co odpowiadać będzie autostrada A18 na zachodzie kraju. Docelowo droga ta ma mieć 76,8 km łącznej długości, prowadząc od autostrady A4 aż do granicy z Niemcami. Dalej – już po niemieckiej stronie – autostrada A18 zmieni się w A15 i poprowadzi aż do Berlina.

 

 

 

W przypadku drugiej z planowanych autostrad – A50 – sprawa jest bardziej skomplikowana i póki co nic nie wskazuje na jej konkretne rozwiązanie. Ma to być obwodnica Aglomeracji Warszawskiej prowadząca od Mińska Mazowieckiego aż na lotnisko, do Centralnego Portu Komunikacyjnego – póki co również w wyłącznie w dość odległych planach.

Jak widać, nie należy spodziewać się dużej zmiany łącznej długości autostrad w najbliższym czasie. W dalszym ciągu największe znaczenie z punktu widzenia transportu mieć będą trzy autostrady – wiodąca z północy na południe A1 oraz autostrady A2 i A4 z zachodu na wschód.

To fakt, że na budowę większej liczby autostrad przyjdzie nam jeszcze poczekać. Na szczęście jeśli chodzi o drogi ekspresowe w Polsce, sytuacja maluje się nieco lepiej.

 

Stan dróg ekspresowych w Polsce

Już w tym momencie możemy poruszać się drogami ekspresowymi o łącznej długości 3086,9 km. Już wkrótce dróg ekspresowych w Polsce będzie jeszcze więcej. Drogowcy z GDDKiA informują o budowie kolejnych 192,9 km dróg ekspresowych. Na liście w przygotowaniu znajdują się m.in. długo wyczekiwane trasy jak obwodnica Olesna czy kolejny fragment drogi S14 łączącej Aleksandrów Łódzki ze Słowikiem.

W najbliższym czasie oddana do użytku ma zostać także droga S61 pomiędzy węzłami Łomża Południe i Łomża Zachód. Budowa drogi została już ukończona, pozostaje jeszcze ukończenie drugiego z węzłów. To jeden z elementów, jaki program budowy dróg krajowych przewiduje na 2023 rok.

Na najbliższe miesiące zaplanowane zostały także liczne przetargi ma budowę dróg ekspresowych i krajowych w Polsce. Jak podaje źródło, podpisane mają zostać umowy dotyczące budowy łącznie 480 kilometrów dróg, a także 85 kilometrów obwodnic. Ile z tych ambitnych planów uda się zrealizować, czas pokaże. Warto trzymać kciuki i mieć nadzieję, że stan autostrad i dróg ekspresowych w Polsce będzie się sukcesywnie poprawiać – zarówno jeśli chodzi o długość dróg i obwodnic, jak też ich jakość.

Via Baltica – od Tallinna na południe

 

 

Jedną z głośniejszych, a być może najgłośniejszą, jeśli chodzi o inwestycje w drogi ekspresowe w Polsce jest Via Baltica. To trasa łącząca drogami ekspresowymi Polskę, Litwę, Łotwę i Estonię. Osadzona w osi północ-południe, ma mieć kluczowe znaczenie dla transportu drogowego z krajów bałtyckich na zachód Europy.

 

 

Jak zwykle bywa w przypadku budowy zakrojonej na tak dużą skalę, nie obyło się bez przeszkód. Kolejne fragmenty drogi Via Baltica powstają – choć wolniej niż przewidywała GDDKiA. Mimo to zapowiedzi są optymistyczne i wynika z nich, że większość prac nad poszczególnymi odcinkami trasy ma się zakończyć w 2023 r.